Najdroższe błędy w inwestycjach energetycznych mogą pojawić się jeszcze przed rozpoczęciem prac. Wybór urządzenia, określenie zakresu modernizacji czy decyzja o ubieganiu się o dofinansowanie to ważne etapy przygotowania przedsięwzięcia, jednak ich zasadność zależy od wcześniejszego rozpoznania potrzeb. Jakie efekty chcemy osiągnąć? Które działania rzeczywiście pozwolą je uzyskać? I czy wybrane rozwiązanie będzie odpowiednie dla tego budynku?
Odpowiedzi na te pytania wymagają uwzględnienia wielu powiązanych czynników, takich jak stan techniczny obiektu, parametry instalacji czy sposób jego użytkowania. Rozpatrywanie ich w oderwaniu od siebie może prowadzić do wyboru rozwiązań, które nie wykorzystują w pełni swojego potencjału. Dlatego podstawą dobrze zaplanowanej inwestycji energetycznej powinno być nie tylko określenie oczekiwanego efektu, lecz także analiza uwarunkowań i możliwych wariantów jego osiągnięcia.

Od problemu do możliwych rozwiązań
Wysokie koszty ogrzewania, niewystarczający komfort cieplny czy duże zużycie energii elektrycznej nie zawsze wynikają z tego samego problemu. Mogą być związane zarówno ze stanem technicznym budynku, jak i sprawnością instalacji czy sposobem użytkowania obiektu. Właściwe rozpoznanie przyczyn pozwala lepiej określić, jakie działania warto rozważyć i które z nich mogą przynieść oczekiwane efekty.

Analiza powinna uwzględniać między innymi izolacyjność przegród zewnętrznych, stan stolarki okiennej i drzwiowej, sprawność systemu ogrzewania oraz sposób przygotowania ciepłej wody użytkowej. Znaczenie mają również funkcja budynku i intensywność jego użytkowania. W szkołach, urzędach czy obiektach sportowych zapotrzebowanie na energię jest bowiem związane także z godzinami funkcjonowania i charakterem prowadzonych działań.

Dopiero zestawienie tych informacji pozwala wstępnie określić obszary wymagające poprawy i rozważyć możliwe kierunki działania. Nie zawsze konieczna jest kompleksowa modernizacja całego obiektu. W niektórych przypadkach uzasadnione może być przeprowadzenie wybranych prac, w innych zaplanowanie kilku wzajemnie uzupełniających się działań w odpowiedniej kolejności.

Dlaczego kolejność działań ma znaczenie?
Działania poprawiające efektywność energetyczną nie powinny być rozpatrywane odrębnie. Zmiana jednego elementu może wpływać na zasadność stosowania kolejnych rozwiązań. Przykładowo poprawa izolacyjności cieplnej budynku ogranicza zapotrzebowanie na ciepło, co może mieć znaczenie przy doborze źródła ogrzewania. Uwzględnienie tej zależności już na etapie planowania pozwala lepiej dopasować parametry instalacji do rzeczywistych potrzeb obiektu.
Podobnej analizy wymaga dobór instalacji fotowoltaicznej. Oprócz rocznego zużycia energii elektrycznej znaczenie ma również rozkład poboru energii w ciągu dnia i roku, który wpływa na możliwości wykorzystania wyprodukowanej energii na potrzeby własne. Jeśli rozważany jest także magazyn energii, należy określić jego planowaną funkcję i ocenić, czy jego zastosowanie odpowiada profilowi produkcji oraz zużycia energii.

Wybór rozwiązania powinien zatem wynikać z porównania dostępnych wariantów pod względem technicznym i ekonomicznym. Oprócz nakładów inwestycyjnych istotne są przewidywane oszczędności, koszty eksploatacji oraz wzajemne dopasowanie poszczególnych elementów. Takie podejście pomaga podejmować decyzje na podstawie konkretnych uwarunkowań, zamiast kierować się wyłącznie popularnością danej technologii czy jej pojedynczymi parametrami.

Dane i audyt jako podstawa decyzji
W ocenie możliwości poprawy efektywności energetycznej budynku istotną rolę odgrywa audyt energetyczny. Umożliwia on analizę stanu energetycznego obiektu, określenie możliwych działań modernizacyjnych oraz porównanie ich przewidywanych efektów i kosztów. Uzyskane wyniki mogą stanowić podstawę do wyboru optymalnego wariantu przedsięwzięcia i zaplanowania zakresu prac.

Jednak nie na każdym etapie przygotowania inwestycji konieczne jest wykonywanie szczegółowych opracowań. Wstępna analiza energetyczna może pomóc w rozpoznaniu podstawowych potrzeb budynku, uporządkowaniu dostępnych informacji i określeniu, które zagadnienia wymagają dalszej weryfikacji. Pozwala tym samym wstępnie wyznaczyć kierunek działania, nie zastępując szczegółowych analiz technicznych.

Doradca energetyczny - wsparcie w wyborze dalszej drogi
Na każdym etapie procesu inwestycyjnego pojawiają się wątpliwości co do wyboru optymalnych rozwiązań, czy źródeł finansowania. Konsultacja z doradcą energetycznym może pomóc uporządkować kolejność planowanych działań i wskazać, na co warto zwrócić uwagę.

Zadaniem doradcy nie jest zastępowanie projektanta, audytora czy innych specjalistów, lecz pomoc w uporządkowaniu zagadnień związanych z planowaną inwestycją. Rozmowa może pozwolić dostrzec istotne zależności, wyjaśnić wątpliwości, rozpoznać dostępne możliwości i ustalić, jakie kwestie wymagają dokładniejszej analizy. Doradca może również przedstawić informacje o programach finansowania i pomóc wstępnie ocenić, które z nich warto uwzględnić w dalszym planowaniu.

Zakres konsultacji zależy od potrzeb konkretnej osoby lub instytucji. Właściciel domu może omówić planowane prace i zastanowić się, jakie elementy budynku warto przeanalizować w pierwszej kolejności. Samorząd może natomiast skonsultować wstępne założenia modernizacji budynku użyteczności publicznej, rozpoznać możliwe kierunki poprawy jego efektywności energetycznej lub uzyskać informacje o warunkach dostępnego wsparcia finansowego.
Wczesna konsultacja nie przesądza o wyborze konkretnej technologii ani nie zastępuje specjalistycznych opracowań. Może jednak pomóc lepiej przygotować się do kolejnych etapów inwestycji, sprecyzować potrzeby i ustalić, jakie działania warto podjąć w dalszej kolejności.

Bezpłatne wsparcie w ramach Projektu Doradztwa Energetycznego
Możliwość skorzystania z takiego wsparcia zapewnia Projekt Doradztwa Energetycznego, realizowany w ramach programu FENiKS 2021-2027. W województwie małopolskim jego działania prowadzi Zespół Doradców Energetycznych przy Wojewódzkim Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Krakowie.

Mieszkańcy, samorządy i inne zainteresowane podmioty mogą skorzystać z bezpłatnych konsultacji dotyczących poprawy efektywności energetycznej, odnawialnych źródeł energii oraz możliwości finansowania planowanych przedsięwzięć. W zależności od potrzeb konsultacja może dotyczyć między innymi wstępnych założeń modernizacji budynku, oceny dostępnych kierunków działania czy wymagań wybranych programów wsparcia.

Osoby zainteresowane skorzystaniem z bezpłatnego doradztwa mogą umówić się na spotkanie. Szczegółowe informacje dostępne są na stronie internetowej WFOŚiGW w Krakowie (www.wfos.krakow.pl), w zakładce „Doradztwo Energetyczne 2.0”.