Ostatnie doniesienia medialne ujawniające problemy beneficjentów Programu „Czyste Powietrze” z nieuczciwymi wykonawcami termomodernizacji dołączyły do rosnącej listy poważnych zarzutów wobec sposobu przyznawania wsparcia. W odpowiedzi Ministerstwo Klimatu i Środowiska podjęło działania i przedstawiło projekt nowej ustawy mającej na celu zwiększenie bezpieczeństwa uczestników programu.
Niedawno pisaliśmy o negatywnych skutkach zmian reguł i procesowania wniosków o dofinansowanie termomodernizacji i wymiany kopciuchów w gospodarstwach domowych [LINK]. Powolne procedowanie wniosków do „Czystego Powietrza” wraz z usztywnionymi zasadami finansowania zamroziło napływ kolejnych zgłoszeń. Ponadto coraz częściej mówi się o osobach podszywających się pod przedstawicieli Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, deklarujących bezpośrednią współpracę lub oferujących obsługę wnioskowania o dotację.
Fundusz oficjalnie przestrzega przed naciągaczami, jednak grupa już poszkodowanych pozostaje bezradna. Osoby korzystające z programu spotkali się z sytuacjami, w których wykonawca prac modernizacyjnych otrzymuje pełnomocnictwo w relacjach z Funduszem i pobiera bezpośrednio zaliczki, a później zrywa kontakt. W związku z takimi zgłoszeniami, resort Pauliny Hening-Kloski ogłosił projekt nowej ustawy ułatwiającej oszukanym beneficjentom dochodzenie swoich roszczeń przed sądem. Równocześnie Fundusz będzie wstrzymywał się od ściągania nierozliczonych składek bezpośrednio od ofiar oszustw. Wsparcie z „Czystego Powietrza” jest realizowane na zasadach umowy między instytucją a beneficjentem i nie uwzględnia w pełnym zakresie udziału stron pośredniczących w przekazywaniu dotacji.
Ustawa zapewni prawne przeniesienie odpowiedzialności karnej i finansowej z poszkodowanych na nieuczciwych wykonawców prac. Na wniosek beneficjenta właściwy Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej będzie mógł zawiesić spłatę należności. Stanie się to w przypadku, gdy beneficjent, WFOŚiGW lub Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej złożył zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa związanego z realizacją umowy o dofinansowanie na szkodę tego beneficjenta przez wykonawcę, albo gdy postępowanie karne w tej sprawie zostało wszczęte z urzędu – czytamy w komunikacie MKiŚ.
MKiŚ planuje przedłożyć projekt ustawy Radzie Ministrów w marcu 2026 r. Z przedstawionych danych wynika, że wojewódzkie fundusze ochrony środowiska mają nierozliczone zaliczki na kwotę ponad 285 milionów złotych. Problem ma dotykać nawet ośmiu tysięcy rodzin.
Wojewódzkie Fundusze stale prowadzą oficjalne kampanie informacyjne i zapewniają dostęp do wsparcia w przygotowaniu wniosku i ich procedowaniu, we współpracy z władzami gminnymi. Najczęstszym problemem w procedowaniu wniosków jest ocena kosztów prac, które wydają się zawyżone. W takich sytuacjach wnioskodawcy są proszeni o dodatkowe wyjaśnienia. To właśnie ten etap jest najbardziej newralgicznym momentem w ustaleniu wysokości i ciągłości finansowania.
