Transformacja energetyczna, czyli dążenie do zmiany sposobu pozyskiwania energii na rozwiązania nieszkodzące środowisku, wymusza poszukiwanie i aktywizację lokalnych zasobów. Działanie to generuje efekt w postaci zwiększenia bezpieczeństwa energetycznego. Właśnie taką synergię od szeregu lat z powodzeniem realizuje Krakowski Holding Komunalny S.A. (KHK S.A.) – spółka dominująca największej komunalnej grupy kapitałowej w Polsce oraz właściciel i operator Ekospalarni Kraków, czyli Zakładu Termicznego Przekształcania Odpadów (ZTPO).
Energetyka lokalna jeszcze do niedawna kojarzyła się głównie z wytwarzaniem i dystrybucją ciepła dla obiektów podłączonych do miejskiej sieci ciepłowniczej. W Krakowie do 2016 roku całe ciepło w sieci pochodziło ze źródeł zewnętrznych dostawców (PGE Energia Ciepła, Elektrownia Skawina oraz Huta ArcelorMittal). Wybudowanie i oddanie do eksploatacji Ekospalarni – obok fundamentalnej roli w nowoczesnym systemie gospodarki odpadami – stało się przełomem i początkiem wprowadzania lokalnego, ekologicznego ciepła do miejskiej sieci. Początkowo był to skromny, kilkoprocentowy udział, dziś jest to już kilkanaście procent całkowitego zapotrzebowania.
Za tym wzrostem stoi szereg celowych inwestycji podnoszących efektywność wytwarzania oraz wzorowe zarządzanie zakładem, przekładające się na najlepszy w Polsce wskaźnik efektywności energetycznej. Kluczowym przedsięwzięciem była budowa instalacji odzysku ciepła ze spalin, która zwiększyła wydajność Ekospalarni o ponad 25% – co odpowiada około 300 tys. GJ ciepła rocznie bez zwiększania masy spalanych odpadów. W przygotowaniu są kolejne, równie efektywne inwestycje.
ZTPO to również istotny producent energii elektrycznej, której wolumen netto niemal w całości pokrywa zapotrzebowanie krakowskiej trakcji tramwajowej. Stanowi to solidny fundament pod rozbudowę lokalnego systemu energetycznego. Uzupełnienie go o nowe, sterowalne źródło kogeneracyjne oraz włączenie potencjału energetycznego pozostałych spółek grupy pozwoli na realne budowanie niezależności energetycznej Krakowa.
Niestety, bariery prawno-administracyjne i skomplikowane formalności nierzadko utrudniają rozwój lokalnych systemów i społeczności energetycznych. Dlatego KHK S.A. aktywnie angażuje się w dialog z otoczeniem: wymienia doświadczenia, współpracuje z organizacjami branżowymi i izbami gospodarczymi, bierze udział w kongresach oraz zgłasza konstruktywne uwagi do projektów legislacyjnych. Ważną lokalną inicjatywą było powołanie Okrągłego Stołu dla Ciepłownictwa oraz Okrągłego Stołu dla Energii Elektrycznej, które stanowią doskonałą platformę budowy bezpieczeństwa i niezależności.
Wiele wysiłku poświęcono m.in. jednoznacznemu zdefiniowaniu statusu ciepła z ZTPO. O ile w przypadku energii elektrycznej przepisy są precyzyjne, o tyle dla ciepła brakowało jednoznacznych regulacji. KHK S.A. stanęła na czele inicjatywy, aby – wzorem innych krajów europejskich – ciepło to było oficjalnie uznawane za ciepło odpadowe. Umożliwi to MPEC-owi trwałe zachowanie statusu efektywnego energetycznie systemu ciepłowniczego (zgodnie z Dyrektywą o efektywności energetycznej) oraz pozyskiwanie dotacji na dalszy rozwój. Pojawiły się już pierwsze wymierne efekty: w odpowiedzi na zapytania poselskie resort energetyki poinformował o rozpoczęciu prac nad nowelizacją Prawa energetycznego, zmierzającą do precyzyjnego zdefiniowania ciepła odpadowego z instalacji waste-to-energy.
Przed KHK S.A. stoją jednak kolejne wyzwania – największym z nich będzie objęcie Ekospalarni unijnym systemem handlu uprawnieniami do emisji (ETS). W perspektywie najbliższej dekady może to wymusić konieczność wdrożenia innowacyjnych instalacji wychwytu i unieszkodliwiania dwutlenku węgla (CCUS), co wyznaczy nowy kierunek technologicznego rozwoju krakowskiego lidera transformacji energetycznej.
Żródło: Materiał Partnera IV Kongresu Energetyki Rozproszonej
